«Самұрықтың» пайдасы шетелдіктердің бақылауындағы компанияларға сүйеніп тұр

Кеше Жарас Ахметовке сәлем бере кіріп шықтым. «Самұрық-Қазына» АҚ туралы әңгімелестік.

«Самұрық» есептілігін ашсаң, көңілің көтеріліп сала береді. Пайда бар сияқты, бәрі жақсы. Бірақ бір нәрсе ойландырады.

Талдай бастасаң, «Самұрықтың» тек өзінің ықпалы жоқ компаниялардың, яғни бақылау пакеті шетелдік компанияларға тиесілі компаниялардың есебінен ғана аман тұрғанын түсінесің.

2016 жылғы есептілік «Самұрықта» әзірге ашық қолжетімділікте жоқ. Бірақ, мысалы, «ҚазМұнайГаздың» есептілігін алайық. Салық салуға дейінгі пайда 163 млрд теңгені құрайды. Тамаша нәтиже сияқты. Бірақ осы сомадан қауымдасқан компаниялардан (оларға ҚМГ-нің ықпалы өте аз) түскен 270 млрд теңге мөлшеріндегі пайданы алып тастасақ, 107 млрд теңге залал шығады. Басқаша айтқанда, ҚМГ 107 млрд теңгені минусқа шығарды, ал шетелдіктер бар қауымдасқан компаниялар 270 млрд теңгені, бірақ плюс таңбасымен әкелді.

Немесе, мысалы, «Қазатомөнеркәсіпті» алайық. Компанияның операциялық пайдасы 9 айда 68 млрд теңгені құрады. Ал қауымдасқан және бірлескен кәсіпорындардағы пайда үлесі — 60 млрд теңге. Демек, ҰАК-тың қауымдасқан компаниялары кемінде 140 млрд теңге пайда табады, ал бүкіл «Қазатомөнеркәсіп» — 68 млрд теңге ғана. Уран өндіру бойынша әлемдік көшбасшы үшін бұл да қызық емес пе.

Немесе «Самұрық-Тау-Кенді» алайық. Операциялық қызметтен түскен залал — 0,8 млрд теңге, ал қауымдасқан компаниядан түскен пайда — 37 млрд теңге.

Жарас бұл туралы толығырақ айтар деп ойлаймын. Ал менің «Самұрықты» трансформациялаушыларға қоятын сұрағым бар. Ұлттық компаниялардың тиімсіздігін анықтаудың ең жақсы жолы — ұлттық холдингтердің ықпалы ең аз компанияларды «Самұрықтың» портфеліне алу. Шынайы портфельдік компаниялардан түскен пайданы аналық компания деңгейінде көрсетсін, сонда ұлттық басқарудың бүкіл тиімсіздігі көрініп тұрады, ал трансформацияға миллиардтаған теңге жұмсаудың қажеті болмайды)