Зейнетақы қаражатын алу және инфляция: оның ипотекадан айырмашылығы неде

Зейнетақы ақшасы және инфляция туралы

«7-20-25» ипотекалық бағдарламасы мен зейнетақы жинақтарының айырмашылығы мынада: «7-20-25» — қайтарылуға тиіс несие. Адам несие алғанда экономикаға әсері мынадай: тұрғын үй сатып алынады, бірақ несие төлемін өтеуге байланысты тұтынуға арналған иелігіндегі табыс бірден азаяды, сондықтан бұл жағдайда болашақта тұтыну қысқарады. Тұрғын үй тұтыну себетіне кірмейтінін ескерсек, әсер импорттың өсуі арқылы жүреді: ол айырбастау бағамына қысым түсіреді, демек барлық импорттық тауарлардың қымбаттауына әкеледі. Ал зейнетақы ақшасын алу — жинақты жұмсаудан басқа ешнәрсе емес. Ол болашақта тұтынуға арналған иелігіндегі табысты азайтпайды, яғни инфляцияға әсері жоғары болады.

Мұнда сондай-ақ ақшаның қаншасы нақты тұрғын үйге, қаншасы тұтынуға кеткені туралы дәлелді статистика жоқ екенін ескеру қажет. Егер жіктеп қарасақ, зейнетақы ақшасы есебінен несие жүктемесінің азаюы тұтынуға арналған қосымша табысты босатады. Бұл инфляциялық спиральға ұқсас. Оның үстіне, босаған табыс есебінен халықтың несие алу қабілеті артады, ал бұл халықты несиелендіру, оның ішінде тұтыну мақсатындағы несиелендіру көлемінің ұлғаюын білдіреді. Бөліп төлеу түріндегі тұтынушылық несиелер (жасырын пайыз тауар құнына қосылған) негізінен импорттық тауарларға алынатындықтан, бұл импорттың өсуіне, демек төлем балансына түсетін қысымға және теңге бағамына түсетін қысымға әкеледі.

Ақшаның бір бөлігі қолма-қол ақшаға айналдыру схемаларына кетті, ал ол өз кезегінде тұтынуға және тұтынушылық несиелерді жабуға жұмсалды. Зейнетақы жинақтарын қолма-қол ақшаға айналдыру мақсатында пәтерлер мен үйлерді бір-бірінен сатып алу да осы санатқа жатады. Мұндағы жағдай алдыңғы тезиске толық ұқсас.

Ақшаның бір бөлігі тұрғын үй жағдайын жақсартуға жұмсалды, бірақ мұнда да жіктеу керек, өйткені жақсартулардың көбі қайталама тұрғын үй есебінен жасалды. Қайталама тұрғын үйдің бағасы өсіп, жинағы жоқтар үшін қолжетімділік төмендеді. Түпкілікті сатушылар алған қаражатын одан әрі қалай жұмсағаны да белгісіз, олардың бәрі оны жаңа тұрғын үй алуға жұмсады деуге болмайды. Мүмкін, біреулер оны шетелге шығарған шығар, мұның бәрін зерттеп, талдау керек.

Басқаша айтқанда, болашақта халыққа ең төменгі зейнетақыны қамтамасыз ету үшін салықты көтеру қажет болатынын айтпағанның өзінде, зейнетақы ақшасы елдегі инфляциялық үдерістерге сөзсіз әсер етті. Алайда әсерді сандармен есептеу үшін терең зерттеу жүргізу керек.