Газ тарифтері және өндірушілер мен тұтынушылар бағасының арасындағы алшақтық

Бүгін газ үшін төлем шоты келді.

Тариф 1 текше метр үшін 31,05 теңгені құрайды. Девальвацияға дейін газдың 1 текше метрі 23,64 теңге тұратын.

18 айда баға 31 пайызға, ал жылдық есепте шамамен 21 пайызға қымбаттады.

Бізде «Газ және газбен жабдықтау туралы» заң бар. Онда Қазақстан Республикасындағы барлық газ мемлекетке тиесілі делінген, егер газ ілеспе газ болса, оны өндірушілер өзіндік құнына плюс 10 пайыз қосып беруге тиіс (қателесуім мүмкін, бірақ айтарлықтай емес). Бұл өнім – қосалқы өнім, сондықтан оның бүкіл өзіндік құны шын мәнінде шартты. Өзіндік құнның негізін, сірә, негізгі құралдардың амортизациясы мен жалақы құрайтын шығар. Осы кезеңде негізгі қорлар жаңарды ма, білмеймін, қызметкерлердің жалақысы 30 пайыздан астам өсті ме, оған да сенімді емеспін. Менде орынды сұрақ туындайды: газ тарифі қалай белгіленеді? Меніңше, бағасы осындай қарқынмен өсуге тиіс өнімдердің ең соңғысы – осы газ.

Өнеркәсіп өнімін өндірушілер бағасының өсу индексі деген көрсеткіш бар. Ұзақ мерзімді кезеңде ол тұтыну тауарлары мен қызметтері бағасының индексінен (инфляциядан) қатты ерекшеленбеуге тиіс. Егер айырмашылық болса, бұл болашақта іске асуға тиіс уақыттық лагты білдіреді: не тұтыну тауарлары мен қызметтерінің бағасы өседі, не өндірушілер бағасы өседі (қай көрсеткіш жоғары болғанына байланысты). Осы көрсеткіштерді 2015 жылғы тамыздан бастап талдасақ, өндірушілер бағасы 34,7 пайызға өсті, ал тұтыну бағасы сол кезеңде 22,1 пайызға өсті (статистикаға сенсек). Бұл болашақта тұтыну бағасы кемінде 12,6 пайызға өсуге тиіс дегенді білдіреді, әрі бұл өндірістік өнім сегментінде болатын өсімді есептемегенде. Шамамен осындай жағдай. Сондықтан не тұтыну бағасына, не өндірістік бағаға қатысты, не жылына 8 пайыздық инфляция жоспарына қатысты біреулер бүгіп отыр.