Неліктен жылына 30% құнсыздану жағдайында дедолларизация мүмкін емес

АҚШ долларының таңертеңгі сессиядағы бағамы 277,05 теңгені құрайды. ҚР Ұлттық Банкі валюта нарығына шыққалы бір ай өтті. Теңге бағамы 270-тен 277-ге дейін әлсіреді. 23-24 қыркүйектегі салық күндері теңге аздап нығайды, одан басқа ештеңе болған жоқ. Яғни теңге бір айда шамамен 7 теңгеге құнсызданды, бұл жылына 30 % құнсыздануға сәйкес келеді.

Енді көз алдымызға елестетіп көрейік. Мен жеке тұлғамын, тұрақты табысым бар және жинақ ретінде депозитке айына N-ші сома салып отыра аламын. Теңгедегі мөлшерлеме жылдық 10 % болса, ал теңгенің құнсыздануы жылдық 30 % болса, ақшамды қандай валютада сақтаймын?

Жауабы: егер мен қалыпты білімі бар адам болсам, АҚШ долларымен сақтаймын, өйткені құнсыздану күтілімдері теңгедегі әлеуетті табыстан басым.

Әрі қарай АҚШ долларының қалай өзгеретінін бақылаймын, егер белгілі бір кезең ішінде АҚШ доллары құнсызданбаса, онда долларды теңгеге айырбастай аламын немесе, ең болмағанда, теңгемен жинақтай бастаймын.

Бірақ мәселе мынада: қазіргі жағдайда теңге бағамы нарықтық па, әлде оны Ұлттық Банк ұстап тұр ма, мен оны білмеймін. Қарапайым адам ретінде мен KASE-ге қараймын, ҚР Ұлттық Банкінің интервенцияларды жалғастырып жатқанын көремін, сонда теңгеге қысым әлі бар екенін түсінемін. Бағам бір орнында тұрса да, оның құнсыздануға ұшырамайтыны анық емес. Демек, бағамның нарықтық екенін және ҚР Ұлттық Банкі оны қолдамайтынын психологиялық тұрғыдан дәлелдейтін мерзімге осы аталмыш дедолларизация кезеңі ұзарады.

Ақшаны қандай валютада сақтау туралы шешім қабылдайтын адамдардың көпшілігі шамамен осылай ойлайды. Әрине, АҚШ долларымен. Сондықтан алдағы бір жылда дедолларизация туралы айтудың қажеті жоқ: біріншіден, экономикалық тұрғыдан бұл әзірге тиімсіз, екіншіден, сенім де, сенімділік те жоқ.