БЖЗҚ қаражаты қандай банктерде және неліктен орналасқан?

КТЖ-ны субсидиялауға бөлінетін 50 млрд теңгеге қатысты.

Субсидиялаудың өзін қолдамаймын және бұл онша дұрыс шешім емес деп есептеймін, бірақ оның Зейнетақы активтеріне мүлде қатысы жоқ екенін түсіндіргім келеді.

Бізде қаржыландыру көздері мен шешім қабылдау деңгейі ұғымдарын мүлде шатастырады.

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің нақты жауап беріп, түсіндірме жасайтынына сенемін.

Осы жерде өз көзқарасымды айтқым келеді.

Кредит бойынша пайыздық мөлшерлемені субсидиялауды Үкімет жүзеге асырады, ал бұл үшін Мәжіліс депутаттары мен Президент бекітетін еліміздің бекітілген бюджеті бар.

Бюджеттің әртүрлі қаржыландыру көздері бар:

1. Салықтар

2. Ұлттық қор

3. Мемлекеттік бағалы қағаздар түріндегі борыштық қаржыландыру

БЖЗҚ қаражаты — үшінші бағытпен, яғни мемлекетке берілетін қарыз түрінде бағытталатын ақша.

Мемлекет, Үкімет тұлғасында, бұл ақшаны қайда инвестициялауды өзі шешеді, және бұл жерде ҚР Ұлттық Банкінің мүлде қатысы жоқ, тек осы борышты өтеу нақты жобамен байланысты болып, мемлекеттік кепілдігі болмаса ғана (бұл екіталай). Мысалы, егер БЖЗҚ КТЖ облигацияларын сатып алса, онда бұл енді ҚР Ұлттық Банкінің шешімі болады, өйткені ҚР Ұлттық Банкі КТЖ бойынша тәуекелді өз мойнына алған болады.

Мемлекеттік бағалы қағаздарға келетін болсақ, БЖЗҚ-ның мемлекеттік бағалы қағаздарға балама таңдауы жоқ, өйткені БЖЗҚ-дағы қаражаттың кемінде 50 пайызы мемлекеттік бағалы қағаздарға орналастырылуға тиіс. ҚР Ұлттық Банкі қаласа да, қаламаса да, азаматтардан түскен түсімнің жартысына БЖЗҚ мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып алады, ал оларды кейін мемлекет, Үкімет тұлғасында, өзі басқарады.

Менің ойымша, біздің жағдайда ИДМ бірінші вице-министрі айтайын дегенін, сірә, дұрыс жеткізе алмаған болар, бірақ мұны енді Үкімет түсіндірсін. Ол бюджет ақшасын жұмсау туралы шешімді жеке өзі қабылдамайды, ол тек белгілі бір шығыстарды бастамалап, оларды негіздей алады, сонымен қатар қаржыландыру көздерін көрсете де алмайды, өйткені бұл көбірек Қаржы министрлігінің құзыретіне жатады.

Болашақта мемлекеттік облигациялар бойынша борыштарды қайтару біз төлейтін салықтар арқылы жүзеге асады, сондықтан мәселенің қойылуының өзі онша дұрыс емес.

Зейнетақы ақшасы бюджетке барады, ал сын тікелей бюджетке және оның шығыс баптарына, нақты қаржыландыру көздеріне байланыстырмай айтылуға тиіс.

Сондықтан бұл жерде неғұрлым толық ақпаратты күту керек, содан кейін ғана сынап, өз нақты түсініктемелеріңді беруге болады.

Ашығырақ айтсақ, егер мемлекеттің болашақта ақшаны қайтара алмау ықтималдығы бар деп есептесек, онда БЖЗҚ-ның қызметін реттейтін қордың инвестициялық декларациясын өзгерту керек, ал Үкіметтің БЖЗҚ-ның енді еш қатысы жоқ және болуы да мүмкін емес ақшаны қайда жұмсағанын сынау керек емес.

Мені, мысалы, БЖЗҚ шеңберінде ақшаны ЕДБ-ге орналастыру туралы шешімнің қалай қабылданатыны көбірек алаңдатады, мұнда тәуекелдер мемлекеттік облигацияларға қарағанда мың есе жоғары. Әркім қай банктерде депозиттердің көбі орналастырылғанын және облигациялардың көбі сатып алынғанын қарап, өз қорытындысын жасай алады.

Мені зейнетақы активтері тұрғысынан қарағанда, мемлекеттік бюджеттің ақшаны қайда жұмсағанынан гөрі БЖЗҚ-ның инвестициялық декларациясы мен инвестициялау қағидалары көбірек қызықтырады.

Ал мемлекеттік шығыстардың тиімділігі тұрғысынан қарайтын болсақ, онда сұрақ одан да көп, бірақ бұл мұнда тақырыпқа тікелей қатысы жоқ басқа әңгіме.

Жалпы, бізде ҚР Ұлттық Банкінің ішінде мүдделер қақтығысы соншалықты көп, сондықтан бұл туралы бөлек пост жазамын.