Ғалым Құсайынов
Инфляция және теңгеБанктерКредиттеу және ипотекаСалықтарЭкономика және мемлекеттік саясатМенеджмент

Экономика және мемлекеттік саясат · 2 мин

Мен Ұлттық экономика министріне қалай бара алмадым

Орыс тілінен жасанды интеллект көмегімен аударылған. Түпнұсқа: орыс тіліндегі нұсқа

Тәуелсіз экономистердің Ұлттық экономика министрімен «Стратегия-2025» бойынша кездесуінің қалай бұзылғаны және бұл биліктің сараптамалық қауымдастыққа деген көзқарасы туралы не көрсететіні баяндалады.

Өмірде неше түрлі жағдай болды, бірақ бүгін болған жайтты не деп атарымды да білмеймін.

Шамамен бір апта бұрын баспасөз хатшысы арқылы Ұлттық экономика министрімен кездесуге шақырды. Бастама біздікі емес, министрліктікі болатын. Тәуелсіз экономика сарапшыларын 2025 стратегиясын тар ортада талқылауға шақырды.

Бізді үшінші рет шақырып отырғандықтан (екі рет кездесуден дәл бір күн бұрын болдырмады), мен бұл кездесу туралы екі рет қайта сұрадым. Маған 100 пайыз кепілдікпен растады. Одан бөлек, таңертең тіпті кездесуге ұшып келдіңіз бе деп сұрады. Келгенімді айттым. Кездесуден бір күн бұрын 2025 стратегиясының жобасын жіберді.

Біз бәріміз белгіленген уақытта келіп, министрлікте кездесуді күттік. Бірақ кейін бір нәрсе дұрыс болмады. Уақыт өтіп жатты, біз күте бердік. Сосын баспасөз хатшысы шығып, кешірім сұрады да, министр бос емес, бүгін қабылдай алмайтынын айтты.

Мен, әрине, тәкаппар адам емеспін, бірақ қарапайым іскерлік әдеп деген бар, адами құрмет деген бар, тағы да көп нәрсе бар. Бірақ мәселе тіпті әдеп пен құрметте емес.

Тәуелсіз сарапшылар шынымен қажет болса, оларды қабылдар еді, ниет болса болды. Ал бес минут уақыт тауып, ең болмағанда танысып, жағдайды түсіндіру мүлде қиын емес деп ойлаймын.

Әрине, іштей кездесудің бұзылуы мүмкін деп болжап, оны өзге істеріммен ұштастырдым. Дегенмен, мұндай кездесулерге баруға деген ықыласым түбегейлі сөнді деп ойлаймын, оның үстіне өз қаражатыма. Біздің тәуелсіз сарапшылар едәуір ауқатты адамдар, бекер Астанаға ұшып келуге шамасы жетеді деп түсінемін, бірақ бұл сарапшылардың да өз шаруалары бар және т.б.

Мен бос емес адаммын, менің жұмысым бар, ал бұл жай ғана қоғамдық өмір. Негізінен, егер бізге сарапшылар қауымдастығы қажет болмаса, диалогтың мәні жоқ.

Осындай көзқараспен біз есеп беретін, ашық Үкіметті тағы екі жүз жыл құрамыз деп ойлаймын.

Бүгін мен тағы бір жақын досыммен кездесуім керек еді. Ол дәрігер, өте танымал кардиохирург. Бірақ онымен кешкі кездесу де болмай қалды, бірақ ол қаламағандықтан емес, оған ұстамасы бар науқас әкелініп, ол ота жасағандықтан, яғни адам өмірін құтқарғандықтан. Ол отадан шыққан бойда бірден хабарласып, түсіндірді. Оған наразылығым жоқ. Ал министр сол уақытта кімді құтқарды?

Бірақ ең қызығы, министрлер өз жұмыс кестесін қалай құрады? Министрді кім соншалық әуре қылды, ол кездесуді белгіленген уақыт өткеннен кейін барып тоқтатады?

Әлде біздің министрдің уақыты өзіне бағынбай ма?

Қысқасы, сұрақ көп, жауап жоқ.

Мысалы, мен кездесу тағайындасам, сол уақытта басшым шақырса, мен оған кездесуім бар екенін түсіндіремін, ол менің іспен айналысып жатқанымды, бұл қажет екенін түсініп, міндетті түрде кейінге қалдырады. Премьер-министрмен кездескенде, ол маған өте ашық әрі жағымды адам болып көрінді, басқа қаладан келген сарапшылармен кездесу жүріп жатқанын айтса, ол мені өзіне баруға мәжбүрлемес еді деп ойлаймын. Ал мұнда бір ғана қорытынды бар: біз соншалықты маңызды емеспіз, көбіне жай «белгі қою үшін» керекпіз. Сондықтан өзімді дәретхана қағазымен теңестірмеу үшін, кездесуге барудың мүлде мәнін көрмеймін.

Стратегия туралы да екі ауыз сөз. Бұл жабық құжат, сондықтан мазмұнын ашып айта алмаймын, бірақ оқып шықтым да, оған орасан зор пысықтау қажет екенін түсіндім. Бұл стратегияны қысқаша «ұрандар жиынтығы» деп атауға болады. Ресми түрде шыққан бойда бағдарламаның барлық кемшіліктерін міндетті түрде жазамын.

Жарияланған: Ratel.kz, 2016 жылғы 22 қазан

Осы тақырып бойынша тағы

ЖЖМ бағасы: нарықтық баға неге әділірек

ЖЖМ бағасын тежеу саясаты Қазақстанға неліктен тиімсіз екенін талдау: арзан отын көрші елдерді жанама субсидиялайды, жылына шамамен 1 млрд литр (150 млрд теңге) отынның шетке кетуіне және айына 10 мың тоннаға дейінгі «сұр» экспортқа жол ашады, сондай-ақ қайта өңдеу саласының дамуына кедергі келтіреді. Сондықтан нарықтық баға ел мүддесіне әділірек әрі экономикалық тұрғыдан негізделген деп көрсетіледі.

Harvard OPM түлектерінің Қазақстандағы кездесуі: экономикалық әсер

Harvard Business School-дың OPM бағдарламасы түлектерінің Алматыдағы 10–13 қыркүйектегі төрт күндік кездесуінің экономикалық нәтижесі туралы: 90-нан астам қонақтың кемінде 5–6 мың доллар жұмсауы, жартысынан көбінің елдің бейресми елшісі болуға дайындығы, бес-алты адамның инвестиция салуға ниеті. АХҚО мен «Атамекен» басшыларының баяндамалары Қазақстан туралы мифтерді қалай сейілткені талданады.

Іс-шаралық туризм және автокөлік жалға алу

Алматыдағы концерттер мен спорттық іс-шаралардың мысалында іс-шаралық туризмді дамытудың неліктен маңызды екені, сондай-ақ көлік, төлем және карта қызметтеріндегі, жол бойындағы инфрақұрылымдағы және ел маркетингіндегі олқылықтарды жою қажеттігі туралы талдау.