Қаржылық сауаттылық мифтері: ипотека, мөлшерлемелер, депозиттер

Халықтың қаржылық сауаттылығы дамыған қоғамды қалыптастырудың басты құрамдас бөліктерінің бірі болып табылады.

Маған кейде айтылатын мифтер өте көп.

Солардың бірнешеуін келтірейін.

1. «7-20-25» бағдарламасы бойынша ипотекада бүкіл мерзімге төленетін артық төлем өте көп, сондықтан мұндай ипотека тиімсіз. Мерзім неғұрлым ұзақ болса, артық төлем соғұрлым көп. Ақшаның уақыттағы құны теориясын, әрине, сипаттамаймын, тек ипотека алыңыз да, мерзімінен бұрын өтеуге мүмкіндігіңіз болса, ақшаны депозитке салып қойыңыз: жеке тұлғалар үшін депозит бойынша мөлшерлеме 13 пайызға дейін жетуі мүмкін, бұл ипотека мөлшерлемесінен жоғары. Депозит бойынша мөлшерлемелер ипотека мөлшерлемесінен жоғары тұрғанда, ақшаны жинай беріңіз.
2. ЕО елдері мен АҚШ-та ипотека бойынша мөлшерлеме 5-7 пайыз, ал бізде 10 пайыздан жоғары. Қазір шетелдік банктер келеді де, ипотека арзан болады дейді. Көңіліңізді қалдыруға тура келеді: олай болуы мүмкін емес, өйткені инфляция деңгейінің әртүрлі болуына байланысты ұзақ мерзімді перспективада инфляциясы жоғары валюта инфляциясы төмен валютаға қатысты құнсыздана береді. Дамыған елдер мен Қазақстандағы инфляция арасындағы айырма айтарлықтай жоғары болғандықтан, мөлшерлемелерде айырма әрдайым болады. Ал қысқа мерзімді аспектілерде өзге де факторлар әсер етеді, бұл жалпы алғанда своптың құнына ықпал етеді, ал айырма 8-10 пайызға дейін жетуі мүмкін.
3. Исламдық ипотека пайыз алмайды, бізде неге исламдық ипотека жоқ?

Исламдық ипотека қағидаттары классикалық ипотекадан тек өз табысын алу принципімен ғана ерекшеленеді. Исламдық ипотека пайызды тұрғын үйдің құнына «тігіп» қояды және іс жүзінде тұрғын үйді қайта сатады, ал классикалық нұсқада тұрғын үйдің бағасы нарықтық болады.

4. Бір депозитор бір жыл бойы ақшасын теңгемен 14 пайызбен ұстады. Теңге құбылмалылығы айтарлықтай жоғары болып, доллардың 340-тан 375-ке дейін қымбаттағанын көргенде, ол маған шығын туралы айта бастады. «Депозитте 10 пайыз жоғалттым, егер бәрін долларда ұстасам, ештеңе жоғалтпас едім», дейді. Оған қағаз парағына теңгенің әлсіреуіне қарамастан 4 пайыз тапқанын, ал ақшасын долларда ұстағанда ең көбі 1 пайыз ғана табатынын сызып көрсетуге тура келді.

Қаржылық пирамидаларға және соған ұқсас нәрселерге қатысты қалыптасқан түрлі нанымдар туралы айтпай-ақ қояйын. Адамдардың қаржылық және форекс трейдері болғысы келетінін көріп жүрмін, бірақ олар тәуекелдерді мүлде бағаламайды, сосын шығынға ұшырайды. Есімде, 2007-2008 жылдары бәрі риелтор және жер лендлордтары болды, мұның бәрі өкінішті аяқталды, қазір бет басқа жаққа — қаржыға бұрылды.