Инфляция туралы
Орыс тілінен жасанды интеллект көмегімен аударылған. Түпнұсқа: орыс тіліндегі нұсқа
Инфляция 12%-дан жоғары болады; кешенді жоспар қажет: капиталдың ағылуын тоқтату, валюталық кредиттеуді дамыту, тұтынушылық кредиттерді шектеу.
Инфляцияның 12 пайыздан жоғары болуы, негізінен, күтілген жағдай еді, өйткені былтырғы инфляциясы төмен айлар есептен шығып қалды. Бірақ мені айлық инфляцияның өсуі көбірек алаңдатады: қыркүйекте инфляция 1,1% болды, бұл 14% инфляция трендіне пара-пар. Жоғары инфляция көптеген себептің жиынтығы, мұнда нақты бір себепті бөліп көрсетуге болмайды: мемлекеттік шығыстардың жоғары болуы, тұрғын үй-коммуналдық қызметтер мен жанар-жағармай материалдары бағасын ырықтандыру, тұтынушылық кредиттеу, валютаның құнс::ыздануы, экономиканың нақты секторын кредиттеу көлемінің аздығы, ақша-кредит саясатында жинақталған теңгерімсіздіктер және т.б.
Ұлттық Банктің келесі ақша-кредит саясаты жөніндегі комитетте мөлшерлемені кемінде 0,5%-ға көтеруден басқа амалы жоқ екені түсінікті, бірақ мұның үлкен әсері болатынын қазір бағалау өте қиын.
Бір ғана жоғары пайыздық мөлшерлемемен күресу мағынасыз, өйткені бізде ақша-кредит саясатында да, бюджет саясатында да көптеген теңгерімсіздік бар. Инфляциямен күресудің кешенді жоспары қажет, әсіресе келесі жылы қосылған құн салығының көтерілуі есебінен инфляцияға біржолғы үлес те қосылады.
Инфляция мәселесін тек бағаны бақылаумен немесе базалық мөлшерлемені көтерумен шешу мүмкін емес, менің ойымша, бұдан бөлек жүйелі мәселелерді шешу керек.
Қазақстандық теңге осындай инфляция жағдайында әрдайым қысымда болады және бұл қалыпты жағдай. Басқа мәселе мынада: инфляциялық факторлардан бөлек, теңгеге мен бірнеше рет жазған реттеушілік теңгерімсіздіктер салдарынан елден капиталдың ағылуы да қысым жасайды. Депозиттер бойынша валюталық табыстылықты шектеу капиталдың елден әртүрлі арналар, соның ішінде портфельдік инвестициялар арқылы ағып кетуіне әкеледі. Ұлттық Банк статистикасына сүйенсек, биыл бірінші жартыжылдықта шамамен 7 млрд АҚШ доллары шығарылды. Сондықтан табыстылықты теңестіріп, елден капиталдың ағылуын тоқтату керек.
Сыртқы инвестицияларсыз еліміздегі ұсынысты арттыру мәселесін шешу өте қиын, сондықтан экономикамызға инвестицияны ұлғайту маңызды. Алайда бүгінде бізде, шын мәнінде, тек бір арна — мемлекеттік қарыз алу жұмыс істейді, ал банктер немесе қор биржасы арқылы өтетін арна іс жүзінде жұмыс істемейді. Қор нарығы мәселесі күрделірек болса, банктер шетелдік инвестицияларды тартудың арнасы бола алмайды, өйткені Қазақстанда валюталық кредиттеу шектеулі, бұл туралы мен жазғанмын. Валюталық инвестицияларды тарту кредиттеуді кеңейтумен қатар, теңге бағамын ұстап тұруға да көмектеседі, ал бұл қысқа мерзімді кезеңде инфляцияға едәуір оң әсер етеді. Хейтерлерді бірден тоқтата кетейін: валюталық кредиттеуді кеңейту тек корпоративтік секторға қатысты, онда да көптеген кедергі бар, ал халыққа валюталық кредиттеу арнасын ешбір жағдайда ашуға болмайды. Мен тек корпоративтік сектор туралы жазып отырмын.
Көпшілік тұтынушылық кредиттеудің инфляцияға әсеріне күмәнмен қарайды, бірақ менің пікірімше, тұтынушылық кредиттеу, сөзсіз, сұраныстың кеңеюіне, демек инфляцияға да әсер етеді. Сондықтан тұтынушылық кредиттеумен жұмыс істеп, оны дұрыс арнаға бағыттау керек. Ең алдымен, болашақта кредитті қайтару мәселесіне тап болатындарды кредиттеуді шектеу қажет. Мен қарыз алушылар үшін сараланған қарыздық жүктеме коэффициентін (ҚЖК) енгізу нұсқасын ұсынар едім: табыс неғұрлым жоғары болса, ҚЖК да соғұрлым жоғары болуы мүмкін. Сондай-ақ қажет