ҚҚС шектері туралы

ҚҚС шектері микробизнес тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді (ТЖҚ) өткізу кезінде бухгалтерлік есеп жүргізбеуі үшін қажет.

Алайда қазіргі шектік жүйені кәсіпкерлер компаниялардан ақша шығару және салық салуды оңтайландыру үшін, әсіресе B2B сегментінде пайдаланады.

Бұл мынадай тәсілмен жүзеге асады. Компанияда салық салынатын пайда пайда болады. Мысалы, ірі компания жыл ішінде 1 млрд теңге пайда тапты және одан КТС-ны 20% мөлшерінде, яғни 200 млн теңге төлеуі тиіс.

Іс жүзінде компания қасынан арнаулы салық режимінде (оңайлатылған декларация немесе бөлшек салық) жұмыс істейтін 10 компания құрады, мұнда салық айналымнан 3% мөлшерінде төленеді. Сонымен қатар 12% мөлшеріндегі ҚҚС төлемеу үшін бір компанияға шаққандағы айналым жылына 78 млн теңгеден аспайды, ал компания салық салу жеңілдігі бар түрлі қызметтер (кеңсе жалға беру, көлік жалға беру және т.б.) арқылы 780 млн теңгені шығарады, одан 23,4 млн теңге төлейді және 200 млн теңге жалпы пайда көрсетіп, одан 40 млн теңге КТС төлейді. Нәтижесінде мемлекетке төленген салықтың жалпы сомасы 63,4 млн теңгені құрайды, яғни КТС-ның тиімді мөлшерлемесі 20%-дан 6,3%-ға дейін төмендейді.

Есепке қою үшін салық салынбайтын шекті 15 млн теңге етіп белгілесек, компаниялар әрине аз бөлшектенеді, дегенмен шағын және орта бизнестің бір бөлігі 15 млн теңге мөлшеріндегі олқылықты пайдалануды жалғастырады.

Бұл жүйе құрылыс саласында ерекше жақсы пайдаланылады, өйткені тұрғын үйге ҚҚС салынбайды және осы жағдайда тіпті адал мердігерлердің бәрі де құрылыс салушыға ҚҚС жүктемесін түсірмеу үшін жеңілдіктерді пайдалануға және бөлшектенуге тырысады.

Мен шектерден мүлдем бас тартуды ұсынамын: ЖК немесе ЖШС нысанында тіркелетін барлық компания автоматты түрде ҚҚС төлеушіге айналсын. Бұл ретте арнаулы салық режимін (АСР) қолданатын кез келген ЖШС немесе ЖК ҚҚС төлеуден автоматты түрде босатылады.

Іс жүзінде АСР тек B2C сегментіне, яғни қызметтер, тауарлар мен жұмыстар халыққа арналған жағдайда ғана берілуі тиіс. Көбіне бұл кіріс ҚҚС жоқ қызметтерге, мысалы, фитнес, стоматология, спа-орталықтар, сұлулық салондары және т.б. қызметтерге қатысты болуы керек.

Жеке клиенттер B2B қатарынан болатын мәселені шешу үшін жалпы түсімнің осы режимде сатылатын үлесі барлық көлемнің 10-20%-нан аспауы тиіс деп ұсынуға болады. B2B сегменті үшін, егер ол ақшаны қолма-қол айналдырумен айналысатын тұлға болмаса, ҚҚС-тан бас тарту маңызды емес, өйткені өткізу бағасының үстіне есептелген ҚҚС тізбек бойынша әрі қарай келесі заңды тұлғаның есебіне алынады. Егер олай болмаса, тізбектегі келесі тұлға бәрібір осы ҚҚС-ны есептеп, төлейді. Мысалы:

Жеңілдіктер болмаған кезде:

Жеткізуші 50 млн теңге сомасына қызмет сатады, қосу 16% ҚҚС = 8 млн теңге, барлығы 58 млн теңге.

Сатып алушы заңды тұлға әрі қарай, мысалы, 100 млн теңгеге тауар өндіріп, оны жеке тұлғаларға 100 млн қосу 16% ҚҚС = 116 млн теңгеге сатты.

Төленетін ҚҚС 16-8 = 8 млн теңге болады.

Жалпы пайда = 50 млн теңге (100-50) және жалпы ақша ағыны = 116 - 58 - 8 = 50 млн теңге.

Егер, мысалы, ҚҚС бойынша жеңілдік болса:

Жеткізуші 50 млн теңгеге қызмет сатты.

Сатып алушы тауар өндіріп, оны 100 млн теңгеге және қосу 16% ҚҚС = 116 млн теңгеге сатты.

Шегерім болмағандықтан, бюджетке 16 млн теңге ҚҚС төленеді.

Барлығы пайда = 100 - 50 = 50 млн теңге. Ақша ағыны = 116 - 50 - 16 = 50 млн теңге.

Басқаша айтқанда, бизнес сегментіндегі жеткізуші үшін ҚҚС-пен сату немесе ҚҚС-сыз сату арасында айырмашылық жоқ, ал егер барлығын ҚҚС төлеуге мәжбүрлесек, КТС бойынша салық төлеуден жалтару схемалары болмайды.

Шағын бизнеске бухгалтерия жүргізу қиын деген сөзге келсек, заңды тұлғалармен (B2B сегменті) жұмыс істейтіндер бәрібір бухгалтерия жүргізетінін түсіну керек, өйткені бизнеске бәрібір жабушы құжаттар және т.б. қажет. Сонымен қатар ЭШФ-тың қазіргі жүйесі барлық шот-фактураны онлайн толық жазып беруге мүмкіндік береді және онда төленетін сома бірден автоматты түрде есептеледі, яғни іс жүзінде заңды және жеке тұлғалардың ҚҚС бойынша есепке байланысты ешқандай қиындығы жоқ.