Кредиттер бойынша шекті мөлшерлемелерді қысқарту туралы
Орыс тілінен жасанды интеллект көмегімен аударылған. Түпнұсқа: орыс тіліндегі нұсқа
Кредиттер бойынша шекті мөлшерлемелерді төмендету және халықтың қарыз жүктемесінің жоғары болуы туралы; бөліп төлеу мен BNPL-дағы жасырын мөлшерлемелер мәселесі.
Жеке тұлғаларға берілетін кредиттер бойынша шекті пайыздық мөлшерлемелерді төмендету бастамасы жарияланды. Реттеушінің пікірінше, бұл тұтастай алғанда халықтың қарыз жүктемесінің жоғары болуын азайтуға көмектесуі тиіс. Ішінара бұл бастама көмектеседі, бірақ жағдайды түбегейлі жақсартпайды, өйткені бұған бірқатар себеп бар, олар туралы мен бұрын талай рет жаздым.
Бізде халықтың қарыз жүктемесінің жоғары болуы мәселесі белгілі бір топтардың табысы төмен болуымен байланысты. Кредиттер бойынша шекті мөлшерлемелерді төмендетсек те, халықтың бұл бөлігі бәрібір кредит алады.
Меніңше, классикалық кредиттер бойынша мөлшерлемелердің жоғары болуынан бөлек, бөліп төлеу (рассрочка) мүлдем реттелмейді, ал онда тиімді пайыздық мөлшерлеме комиссиялық кіріс ішіне оңай жасырынып кете алады. Кредиттік иінтіректің арқасында тауар сатып алатындар әлдеқайда көп болатыны түсінікті. Сонымен қатар көптеген сатып алушы бөліп төлеumен немесе онсыз бағаның өзгермейтінін ойлап, шығынды оңтайландыру үшін қарыз жүктемесін көтермеуге мүмкіндігі болса да, іс жүзінде бөліп төлеуді рәсімдейді. Бірақ бұл өте шартты монетизация, өйткені тұтынушы кез келген жағдайда пайыздық кірісті тауарға қосылған үстеме баға арқылы төлейді.
Мысалы, егер сатушы 6 айлық бөліп төлеу үшін 15% комиссия төlесе, тиімді мөлшерлеме жылдық 60% болады, бұл 46%-дан анық жоғары.
Осы тұрғыда, егер есеп айырысу кредитсіз жүрсе, сатып алушыларда сатушылар банкке төлейтін үстеме бағаны төлемеу мүмкіндігі болғаны логикалық болар еді. Мысалы, есеп айырысу кредитсіз жүрсе, сатушы 10-15% мөлшерінде жеңілдік беруге міндетті болуы тиіс. Сонымен бірге BNPL-да да тиімді пайыздық мөлшерлемені есептеу керек. Бірақ онда мұндай бизнес-модель BNPL-дан табыс табатын ірі банктерге мүлде тиімсіз болады.
Маған мүлде түсініксіз тағы бір мәселе бар: шекті мөлшерлемелер неге базалық мөлшерлемеге байланыстырылмады? Өйткені, мысалы, бізде гиперинфляция немесе, керісінше, төмен инфляция болмайды деп ешкім кепілдік бере алмайды, ал бұл қазіргі шекті мөлшерлемелерді өзектілігінен айырып, оларды қайтадан қайта қарауға тура келеді. Мысалы, инфляция 30% және одан жоғары болып, Ұлттық Банк, айталық, базалық мөлшерлемені 40% етіп белгілесе, 46% шекті мөлшерлеме кредит беруді мүмкін емес етеді. Немесе, керісінше, инфляция 5%-ға дейін түсіп, базалық мөлшерлеме 7%-ға дейін төмендесе, қазіргі шекті мөлшерлемелер базалық мөлшерлеме 16,75% болған кездегідей өте орынды болып қалар еді.