Қара теңіз порттарының маңызы туралы

Қазақстанға ең жақын теңіз порттары – Ресей мен Грузия арқылы қолжетімді Қара теңіздегі порттар. Қазақстанның оларға тікелей шығуы жоқ, бұл тиімді логистикалық бағыттар құруда үлкен кедергі болып отыр. Сонымен қатар Қазақстанның Батумиде меншікті порты бар. Қазіргі геосаяси жағдайда баламалы бағыттардың болуы аса маңызды, сондықтан Қара теңіз акваториясында көпвекторлы саясат жүргізу өзекті бола түсуде. Қазақстан Каспий теңізін, Әзербайжан және Грузиямен орнатылған қарым-қатынасты пайдалана отырып, бұл дәлізді түрлі жүктерді тасымалдау үшін өте тиімді қолдана алады. Осы бағыттың дамуы маңызды екенін Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев бірнеше рет айтқан.

Жақында Teniz Capital Investments Banking AIX-те Қара теңіз сауда және даму банкінің (Black Sea Trade and Development Bank, BSTDB) облигациялық бағдарламасының 100 млн АҚШ доллары көлеміндегі алғашқы траншын орналастырды. ХҚО (АХҚО) құрылған қаржылық инфрақұрылым Қазақстанның өңірлік даму стратегиясының маңызды бөлігіне айналып келеді, бірақ оның әлеуетін біз әлі толық пайдаланып отырған жоқпыз.

BSTDB 1997 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан ең көне даму институттарының бірі болып табылады. Оның акционерлерінің қатарында 11 ел бар, соның ішінде Қара теңізге тікелей шыға алмайтын, бірақ осы бастаманың маңызын түсінетін елдер де бар: Албания, Грекия, Әзербайжан және Армения.

Бұл даму институты акционер болып табылатын елдердегі инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландыруға бағытталған. Қара теңіз акваториясындағы кейбір елдердің арасында геосаяси қиындықтар болғанына қарамастан, ол өз жұмысын саясаттандырмай, тиімді ұйымдастыра алды.

Біздің өңірден шығатын мұнайды есептемегенде, Қара теңіз акваториясына жүк жеткізетін басты жеткізушілердің бірі – Қытай. Орта дәліз, яғни Транскаспий халықаралық көлік бағыты арқылы Қытай Еуропаға және басқа елдерге миллиондаған тонна жүк жеткізеді. Бұл бағытта Қазақстан шешуші рөл атқарады, өйткені ең ұзын құрлықтағы учаске біз арқылы өтеді.

Осы тұрғыдан алғанда, Қазақстан үшін дәл Қара теңіз акваториясындағы жобаларға қатысу аса маңызды. Алайда Қазақстан BSTDB-ге қатыспайды, ал бұл қаржы институты Қазақстанмен қарым-қатынасты дамытудың маңызын түсініп, инвестиция тарту үшін дәл ХҚО (АХҚО) алаңын таңдады. Сондықтан бұл институтқа назар аударып, мемлекеттік деңгейде қарым-қатынасты тығыздау біз үшін маңызды, ал қазір бұл әлі жүзеге аспай отыр.