Тасқындар және мемлекеттік тәуекел менеджменті

Еліміздің барлық өңірін жайлаған қорқынышты тасқындарға байланысты зардап шеккендердің барлығына қолдау білдіргім келеді. Қарапайым адамдар мен олардың отбасыларына қандай шығын келгенін елестете де алмаймын. Қазір мәселелерді жедел шешу, содан кейін осының бәрінен дұрыс қорытынды шығару маңызды.

Су басу қаупі жыл сайын туындайды. Кейін мұның немқұрайлылықтан болғанын, әлде көбіне табиғи факторға байланысты болғанын мұқият анықтап алу керек, себебі тәуекел деңгейі әрдайым әртүрлі және көптеген факторға тәуелді. Биыл қардың кенет еруі мен мол жауын-шашынның салдарынан тасқындар барлық болжамнан асып түсті.

Мұнда шенеуніктерге қоятын сұрақ көп және олар орынды, бірақ ақ пен қараны ажырата білу маңызды.

Меніңше, қайталанатын тәуекелдерді жүйелі түрде басқару керек, өз бетінше әрекет етіп, жеке шешім қабылдауға болмайды. Жоғары буындағы әрбір менеджер тәуекелдерді басқару курсынан өткен деп ойлаймын.

Тәуекелден аулақ болуға, оны барынша азайтуға, қабылдауға немесе басқаға аударуға болады. Басқару жүйесі тәуекелдің түріне және оның маңыздылығына қарай құрылады.

Көктемгі тасқындарға дайындық жөнінде бүкіл бір құжат бар және онда әкімдіктер мен өзге де мемлекеттік мекемелер жыл сайын орындауға тиіс іс-шаралар жазылған деп сенемін. Бұл құжатты көрген жоқпын, сондықтан оның сапасын бағалау маған қиын.

Бірақ іс-шаралар міндетті түрде орындалып, жаңа бастапқы деректер мен жинақталған мәліметтерге байланысты жыл сайын қайта қаралып отыруы керек екенін нақты білемін.

Еліміздегі әр облыс бойынша іс-шаралардың ең аз жиынтығы орталықтандырылған түрде бекітілуі тиіс. Егер әкімдіктер бұл іс-шараларды орындамаса, нашар орындаса немесе өзгертіп жіберсе, онда шенеуніктерді немқұрайлылық үшін жауапқа тарту керек.

Ал егер бәрі дұрыс бекітілген жоспарға сәйкес орындалса да, су тасқыны болса, онда жоспарды өзгерту керек.

Менде жоспарлар жыл сайын барлық облыс бойынша жеке-жеке жазылады, үздік тәжірибе қолданылмайды, көптеген іс-шара формалды түрде орындалады, нәтиже де содан деген сезім бар.

Мен бұл саланың маманы емеспін және болжам айтпаймын, бірақ өз профильімнен қарағанда, мысалы, жоспарда мүлікті, ең болмағанда мемлекеттік мүлікті табиғи апаттар жағдайына сақтандыру қарастырылған ба деген сұрақ қызықтырады. Немесе жоспарда мониторинг және болжау жүйесі бар ма және белгілі бір жоспарды іске қосу үшін қандай индикаторлар белгіленген?

Одан әрі, форс-мажорды басқару деңгейінде оқиғаның әр түрлі өрбуіне қарай барлық әрекетті сипаттайтын жеке жауап беру жоспары болуы керек.

ЖЭО-лардағы қайғылы оқиғалар, орман өрттері, оқ-дәрі қоймаларының жарылыстары, жер сілкіністері мен су тасқындары мұндай жауап беру жоспарларының, мүмкін, жоқ екенін, ал бар болса, оларды нақты өмірге сай жетілдіріп, қайта өңдеу қажет екенін көрсетеді.

Табиғи апаттар бүкіл әлемде, барлық жерде болады. Басты нәрсе — оларды дұрыс әрі барынша азайта білу және апат болжанбаған жағдайда не істеу керегін білу. Бір күні біз реактивті емес, проактивті әрекет ететін боламыз деп үміттенемін. Ол үшін барлық министрлік пен әкімдік деңгейінде тәуекелдерді басқару жүйесі құрылуы керек.