Экономист мамандығының түлегі нені білуі тиіс: бес базалық дағды

Экономикалық білім сапасы

Мен жай ғана сапалы білімді жақтаймын.

Мүмкін, мен тым талапшыл шығармын, бірақ менің экономика факультетін бітірген кез келген адам, не бітіргеніне және қайда оқығанына қарамастан, меңгеруі тиіс стандарттарым мен талаптарым бар.

Базалық білім мынадай стандарттарды қамтуы керек:

1. Макроэкономика – ЖІӨ-нің қалай есептелетінін, қандай әдістермен есептелетінін және қосылған құн дегеннің не екенін түсіну. Қарапайым экономистің макроэкономика бойынша үлкен маман болып оқуының қажеті жоқ. Макроэкономика маманы Ұлттық экономика министрлігінде жұмыс істеуі керек, ал бізде студенттердің көпшілігі ең оңайы сол болғандықтан, макроэкономика бойынша өмірдегі шындыққа мүлде қатысы жоқ әлдебір мағынасыз жұмыстар жазады да, өздерін кәсіпорын экономисі болып жұмыс істей аламыз деп санайды. Мұнда жай ғана негіз болуы керек.

Әрине, тағы бір сұрақ қоюға болады: фискалдық саясат ақша-кредит саясатынан немен ерекшеленеді?

2. Салық салу – салық салудың негіздерін түсіну, ҚҚС-тың сатудан алынатын салықтан немен ерекшеленетінін, ҚҚС пен КТС-тың қалай есептелетінін білу. Қалған салықтардың барлығы – оңай нәрсе. Осы екі салықты есептеу қағидаттары бүкіл әлемде бірдей.
3. Кәсіпорын қаржысы – өзіндік құнның қалай есептелетінін, компания бюджетінің қалай қалыптасатынын және оның не үшін қажет екенін, бақылаудың негізгі әдістерін және негізгі қаржылық көрсеткіштердің есебін білу. Тікелей өзіндік құнның айнымалы өзіндік құннан, жанама шығындардың тұрақты шығындардан айырмашылығы неде. Залалсыздық нүктесі қалай есептеледі. Түрлі коэффициенттерді қазір сіздің орныңызға кез келген Excel есептеп береді.
4. Excel-дің негіздері – жұмыс үшін Excel-ден артық ештеңе әлі ойлап табылған жоқ. Сондықтан кез келген үміткер кемінде СУММЕСЛИ, СУММЕСЛИМН, ВПР, ГПР, ЕНД, ЕОШ, ДАТА, ГОД, ДЕНЬ, ЧПС, ВНД, ЕСЛИ формулаларын пайдалана алуы және жиынтық кестелер құра білуі тиіс. Осы функциялар жиынтығынсыз Excel-де сапалы бірдеңе жасау қиын.
5. Бірақ мен кез келген үміткерден талап ететін ең басты нәрсе – бастапқы деректер болған кезде есептіліктің үш нысанын құра білу. Егер адам есептіліктің үш нысанының қалай құрылатынын, олардың өзара байланысын түсінсе және ақша қаражатының қозғалысы туралы есепті жанама әдіспен құра алса, қалғанының бәрі оңай. Кез келген экономист қосарлы жазба қағидаттарын да білуі керек. Шоттардың нөмірлерін білудің қажеті жоқ, дәл қағидатты түсіну керек.

Мұның бәрін біз университеттің екінші және үшінші курсында оқығанбыз.

Түсіну үшін мұнда бір есепті жариялаймын:

Құрылыс компаниясы үйлер салумен айналысады. Кезеңнің басында материалдар 1 млн АҚШ доллары және ақша қаражаты 2 млн АҚШ доллары мөлшерінде болды. Активтер толығымен Капитал есебінен қалыптасқан.

Кезең ішінде Компания 2 млн АҚШ долларына материалдар сатып алды және құрылыста 2,5 млн АҚШ долларын пайдаланды. Материалдардан бөлек, өзіндік құнға кіретін үстеме шығындар 500 мың АҚШ долларын құрады.

Кезең ішінде әрқайсысы 200 шаршы метр болатын 10 үй салынды. Кезең ішінде 8 үй 1 шаршы метрі 4000 АҚШ доллары бағамен сатылды.

Кезеңдегі әкімшілік шығыстар 500 мың АҚШ долларын құрады.

Үйлердің 50 пайызы төлемі кейінге қалдырылып сатылды және есепті кезеңнің соңына қарай олар бойынша төлем түскен жоқ.

Материалдарды сатып алу мен басқа да барлық шығыстар кезең ішінде төленді және кезең соңында берешек жоқ.

Ақша қаражатының қозғалысы туралы есепті, пайда мен залал туралы есепті және балансты құру керек.

Міне, осыдан кейін біздің білім беру жүйесі туралы не ойласаңыздар, соны ойлаңыздар. Менің ойымша, ұлттық компанияларда қалыпты экономист мамандар жұмыс істеуі үшін осы салалар бойынша қарапайым тестілеу өткізу керек, тапсыра алмағандарды жұмыстан шығару керек; менің есебімше, 80 пайызға жуығы тестілеуден өте алмайды.